Ársskýrsla
Ísfélags hf.
2023
Efnisyfirlit
Starfsemi
Ávarp forstjóra
Árið 2023 var gott og viðburðarríkt ár í langri sögu félagsins.
Í upphafi ársins lá fyrir ákvörðun stjórna Ísfélags Vestmannaeyja hf. og Ramma hf. að stefna að sameiningu félaganna og skráningu á markað. Félögin voru sameinuð miðað við 30. júní 2023 og nafni félagsins breytt í Ísfélag hf.
Félagið var þann 8. desember 2023 skráð á markað á aðallista Nasdaq á Íslandi. Í hlutafjárútboðinu sem var haldið í aðdraganda skráningarinnar var mikil eftirspurn eftir hlutabréfum í félaginu og er sérstök ástæða til að þakka þátttakendum í útboðinu og hluthöfum fyrir það mikla traust sem þeir hafa á félaginu. Við hjá Ísfélaginu erum ánægð að vera komin í hóp frábærra fyrirtækja sem eru skráð á markað á aðallista Nasdaq á Íslandi.
Loðnuvertíðin var góð, veiðin gekk vel, bæði aflabrögð og vinnsla. Framleiðsla loðnuhrogna var mikil á árinu, m.a. vegna þess að aflaheimildir voru auknar verulega þegar langt var liðið á vertíðina.
Síldarveiðar gengu afar vel á árinu, veiðin var góð og stutt á miðin og fiskurinn góður.
Ísfélagið veiddi um 127 þúsund tonn af uppsjávarfiski á árinu og framleiddi um 32 þúsund tonn af frystum afurðum og 29 þúsund tonn samtals af mjöli og lýsi.
Bolfiskafli skipa félagsins var um 24 þúsund tonn á árinu 2023 og er þá afli skipa Ramma fyrstu sex mánuði ársins meðtalinn.
Framleiðsla afurða í bolfiski var um 14,5 þúsund tonn. Vinnsla á afurðum gekk vel bæði á landi og um borð í frystitogaranum Sólbergi.
Umtalsverðar fjárfestingar voru á árinu 2023. Ný loðnuhrognavinnsla í Vestmannaeyjum var tekin í notkun. Í mars keypti félagið 29% hlut í eignarhaldsfélaginu Austur Holding, sem er stærsti eigandi í Ice Fish Farm, sem er laxeldisfyrirtæki á Austurlandi. Kaupin á hlutnum í Austur Holding jafngilda 16,4% hlut í Ice Fish Farm. Nýr togari, Sigurbjörg, er í smíðum í Tyrklandi sem von er á til landsins á næstunni. Sigurbjörg mun koma í stað eldri skipa félagsins sem verða seld eða lagt. Félagið fjárfesti einnig í vinnslubúnaði í uppsjávar- og mjölvinnslum félagsins.
Mikilvægt er fyrir sjávarútveginn að leita leiða til að draga úr losun koltvísýrings í starfseminni. Fyrir Ísfélag hf. er það mikil áskorun vegna staðsetninga starfsstöðva félagsins. Á árinu fékk félagið 110 m.kr. styrk frá Orkustofnun til að rafvæða Fiskimjölsverksmiðju félagsins í Vestmannaeyjum. Þegar unnt verður að nýta raforku í stað olíu minnkar olíunotkun félagsins um tæplega 3 þúsund tonn á ári.
Ársskýrsla þessi er nú gefin út í þriðja skiptið. Í skýrslunni er ætlunin að varpa ljósi á starfsemi félagsins í efnahagslegum, félagslegum og umhverfislegum þáttum.
Stefán Friðriksson, forstjóri Ísfélags hf.
Um skýrsluna
Ísfélag hf. leggur mikla áherslu á að vera samfélagslega ábyrgt fyrirtæki og hafa jákvæð áhrif hvað varðar starfsemina og nánasta samfélag fyrirtækisins. Við hönnun mælikvarða voru viðmið GRI (Global Reporting Initiative) um samfélagslega ábyrgð höfð til hliðsjónar.
Tilgangur útgáfu skýrslunnar er að gera grein fyrir starfsemi fyrirtækisins, veita upplýsingar um umhverfisáhrif, ásamt því hvernig fyrirtækið hefur áhrif á samfélag, mannauð og efnahag.
Skýrslan nær yfir árið 2023, og eru allar tölur og mælikvarðar settir fram samkvæmt bestu vitund. Upplýsingar í skýrslunni ná utan um starfsemi Ísfélags hf. Samruni félagsins við Ramma hf. er dagsettur 1. júlí 2023 og innihalda allar upplýsingar samtölu þeirra félaga frá þeim degi.
Félagið hefur hafið vinnu við skýrslugjöf í samræmi við löggjöf Evrópusambandsins, sem áætlað er að taki gildi hér á landi í júli árið 2024. Í samræmi við þá löggjöf mun félagið gefa mun ítarlegri ársskýrslu meðfram ársreikningi félagsins á árinu 2025, fyrir árið 2024.
Stjórn Ísfélags hf. hefur samþykkt útgáfu skýrslunnar og frekari upplýsingar um gerð skýrslunnar veitir forstjóri félagsins.
Áfangar ársins 2023
Sameining Ísfélags Vestmannaeyja og Ramma hf.
Stjórnir félaganna Ísfélags Vestmannaeyja hf. og Ramma hf. skrifuðu undir viljayfirlýsingu um sameiningu beggja félaganna í nýtt félag undir heitinu Ísfélagið hf. Tilkynningin var send út þann 29. desember 2022. Sameining félaganna átti sér stað þann 30. júní 2023.
Ísfélag hf. skráð á aðalmarkað Nasdaq á Íslandi þann 8. desember 2023.
Félagið var skráð á aðalmarkað þann 8. desember 2023. Yfir 6 þúsund manns urðu hluthafar í félaginu og var um fimmfalda eftirspurn að ræða.
Ný hrognavinnsla tekin í notkun
Ný fullkomin hrognavinnsla var tekin í notkun á árinu. Um er að ræða frábæra aðstöðu til að vinna hrogn þar sem gæði og hreinlæti eru ofar öllu. Í verksmiðjunni sjálfri er vítt til lofts, bjart og góð aðstaða fyrir starfsfólk og fullkominn búnaður til að kútta loðnu og vinna hrognin.
Nýr togari í smíðum
Sigurbjörg ÁR 67, er nýjasta skip félagsins. Skipið er ísfisktogari og er mesta lengd skipsins 48,1 m og breidd þess er 14 m. Áætlað er að afhending skipsins verði í júní árið 2024.
Árið í hnotskurn
Um Ísfélag hf.
Ísfélag hf. var stofnað 1. desember árið 1901 og er elsta starfandi hlutafélag landsins. Tilgangur félagsins var að byggja og reka íshús til geymslu á beitu og vinna þannig bæði útgerðarmönnum og bæjarfélaginu gagn.
Ísfélag hf. er sjávarútvegsfyrirtæki með starfsstöðvar í Vestmannaeyjum, Siglufirði, Þorlákshöfn og á Þórshöfn og hefur verið leiðandi afl í íslenskum sjávarútvegi síðustu rúm 120 árin. Ísfélagið gerir út fjögur uppsjávarskip, einn frystitogara, þrjú bolfiskskip og einn krókabát. Árið 2023 var meðaltalsfjöldi ársverka 335 talsins og þar af voru um 150 starfsmenn á sjó. Félagið rekur þrjú öflug frystihús, í Vestmannaeyjum, í Þorlákshöfn og á Þórshöfn á Langanesi. Ásamt því rekur félagið tvær mjölverksmiðjur í Vestmannaeyjum og á Þórshöfn, og rækjuverksmiðju á Siglufirði.
Félagið á hlut í sölufyrirtækjunum Iceland Pelagic ehf. og Stormum ehf. sem selja stóran hluta afurða félagsins um heim allan, ásamt að eiga 100% í sölufyrirtækinu Arctic Seafood ltd. sem selur sjófrystar afurðir félagsins.
Stjórnarhættir
Meginmarkmið stjórnarháttaryfirlýsingar Ísfélags hf. (“Ísfélagið”) er að skýra með gagnsæjum hætti hlutverk og ábyrgð stjórnenda þess til að auðvelda þeim að rækja störf sín og um leið að treysta hag hluthafa og annarra hagaðila.
Stjórnarhættir félagsins taka fyrst og fremst mið af lögum nr. 2/1995, um hlutafélög, samþykktum félagsins, starfsreglum stjórnar og Leiðbeiningum um stjórnarhætti fyrirtækja, 6. útgáfu, gefnum út af Viðskiptaráði Íslands, Nasdaq OMX Iceland hf. og Samtökum atvinnulífsins. Félagið telur sig fylgja framangreindum leiðbeiningum um stjórnarhætti í öllum megindráttum með eftirtöldum undantekningum:
1. Félagið hefur ekki skipað tilnefninganefnd þar sem stjórn félagsins hefur ekki talið næg rök vera fyrir hendi.
2. Félagið víkur frá reglu um að minnsta kosti tveir þeirra stjórnarmanna sem óháðir eru félaginu og daglegum stjórnendum þess, skuli jafnframt vera óháðir stórum hluthöfum félagsins.
Samþykktir félagsins, starfsreglur stjórnar, starfsreglur endurskoðunarnefndar og starfsreglur starfskjaranefndar er að finna á heimasíðu Ísfélagsins, www.isfelag.is. Leiðbeiningar um stjórnarhætti fyrirtækja, 6. útgáfu 2021 er að finna á heimasíðu Viðskiptaráðs, www.vi.is.
skipurit félagsins
Stjórn og stjórnendur
Stjórn fer með æðsta vald í málefnum Ísfélagsins á milli hluthafafunda og ber meginábyrgð á rekstrinum. Stjórn leggur áherslu á góða stjórnarhætti og að starf stjórnar og félagsins sé ávallt samkvæmt lögum, reglum og góðum viðskiptaháttum. Stjórnin er skipuð fimm aðalmönnum.
Að loknum aðalfundi sem kýs stjórn félagsins kemur stjórn saman til fundar og kýs sér formann. Formaður stjórnar kemur fram fyrir hönd félagsins út á við nema formaðurinn ákveði annað. Stjórnin kemur reglulega saman samkvæmt ákvörðun stjórnarformanns og er formanni skylt að boða til fundar ef einhver stjórnarmanna eða forstjóri krefst þess. Stjórnin ber ábyrgð á að nægilegt eftirlit sé haft með bókhaldi og meðferð fjármuna félagsins og fylgist með áætlunum. Stjórnin fer árlega yfir framkvæmd hlutverks síns, verklag og starfshætti ásamt frammistöðu stjórnarformanns og forstjóra með það að markmiði að bæta skilvirkni og eftirlit stjórnar. Stjórnin sér um að gæta hagsmuna allra hluthafa og gæta jafnræðis þeirra á milli ásamt því að vera leiðandi við stefnumörkun félagsins til framtíðar.
Daglegur rekstur er í höndum stjórnenda Ísfélagsins í samræmi við stefnu og ákvarðanir stjórnar. Forstjóri félagsins ber ábyrgð á daglegum rekstri félagsins og fer með ákvörðunarvald í málefnum sem ekki eru falin öðrum eða falla undir verksvið stjórnar eðli málsins samkvæmt.
Stjórn
Einar er fæddur 1977. Einar tók sæti í stjórn félagsins árið 2013. Einar hefur lokið BA prófi í stjórnmálafræði frá
Háskóla Ísland og MBA námi. Einar starfar fyrir Kristin ehf. og tengd félög. Einar er stjórnarformaður Korputorgs
ehf. og Myllunnar-Ora ehf. Einar á engan beinan hlut í félaginu sjálfur, en á 22,12% eignarhlut í
fjölskyldufyrirtækinu Fram ehf. sem er eini hluthafi ÍV fjárfestingafélags ehf., sem á 49,13% í félaginu. Einar er
jafnframt þriðjungseigandi í MKE ehf. sem á um 0,26% af hlutafé í félaginu. Byggt á leiðbeiningum um
stjórnarhætti telst Einar háður félaginu og daglegum stjórnendum þess og stórum hluthafa.
Steinunn H. Marteinsdóttir, stjórnarmaður, er fædd 1966. Hún er hárgreiðslumeistari að mennt og með diplomanám í ferðamálafræði. Steinunn starfar nú hjá Premium ehf. lífeyrisþjónustu eða frá árinu 2012. Hún vann við hárgreiðslustörf frá árunum 1990 til 2002 þar sem hún átti og rak um tíma hárgreiðslustofu. Á árunum 2004 til 2012 vann hún hjá Sparisjóðnum Afl/Arion banka. Steinunn situr í stjórn Þjóðlagaseturs séra Bjarna Þorsteinssonar. Steinunn á engan hlut í félaginu en aðilar sem Steinunn tengist fjölskylduböndum eiga 93.494.071 hluti í félaginu, eða sem nemur 11,42%, í gegnum Martein Haraldsson ehf. Byggt á leiðbeiningum um stjórnarhætti telst Steinunn háð félaginu, daglegum stjórnendum þess sem og háð stórum hluthöfum.
Guðbjörg er fædd 1952. Guðbjörg hefur setið í stjórn félagsins frá árinu 2001. Hún lauk prófi frá
Kennaraháskólanum árið 1976. Guðbjörg situr í stjórn Fastus ehf. og ÓJ&K-Ísam ehf. Guðbjörg á beint 43.623
hluti í félaginu og á 11,29% eignarhlut í fjölskyldufyrirtækinu Fram ehf. sem er eini hluthafi ÍV fjárfestingafélags
ehf., sem á 49,13% af hlutafé í félaginu. Byggt á leiðbeiningum um stjórnarhætti er Guðbjörg óháð félaginu og
daglegum stjórnendum þess, en telst háð stórum hluthafa.
Gunnar Sigvaldason er fæddur 1938. Hann er með verslunarpróf frá Verzlunarskóla Íslands. Hann var framkvæmdastjóri Valbergs ehf. frá árinu 1961 til 2000 og framkvæmdastjóri Sæbergs hf. frá 1974 til 1997.
Gunnar var stjórnarformaður Ramma hf. frá árinu 2009 og var framkvæmdastjóri félagsins frá 1997 til 2009.
Hann situr í stjórn Sölku fiskmiðlunar hf.og Atlas hf. Gunnar hefur engin hagsmunatengsl hvorki við helstu
viðskiptaaðila né samkeppnisaðila félagsins. Gunnar er eigandi 51.827.700 hluta í félaginu eða sem nemur
6,33%. Byggt á leiðbeiningum um stjórnarhætti telst Gunnar óháður félaginu, daglegum stjórnendum þess sem
og stórum hluthöfum.
Sigríður Vala er fædd 1983 og er framkvæmdastjóri fjármála og upplýsingatækni hjá Sjóvá. Sigríður Vala er með M.Sc. próf í iðnaðarverkfræði frá University of Minnesota og B.Sc. próf í iðnaðarverkfræði frá Háskóla Íslands, og hefur auk þess lokið prófi í verðbréfaviðskiptum. Sigríður Vala var forstöðumaður hagdeildar Sjóvá árin 2016-2021 ásamt því að sitja í fjárfestinganefnd félagsins. Sigríður Vala starfaði hjá Creditinfo árin 2015-2016 sem forstöðumaður viðskiptastýringar og 2008-2015 í fyrirtækjaráðgjöf Íslandsbanka. Sigríður Vala sat í stjórnum HS Veitna hf. 2014-2022 og SÝN hf. 2019-2022. Sigríður Vala situr í stjórn Viðskiptaráðs Íslands. Byggt á leiðbeiningum um stjórnarhætti telst Sigríður Vala óháð félaginu, daglegum stjórnendum þess sem og stórum hluthöfum.
Framkvæmdarstjórn
Stefán Friðriksson er fæddur 1963. Stefán er viðskiptafræðingur frá Háskóla Íslands. Hann hefur verið forstjóri
Ísfélagsins frá því í febrúar 2010. Áður starfaði hann hjá Vinnslustöðinni hf. frá 1997 til og 2010 og hjá Fiskistofu
1992 til 1997. Stefán á 50% í Guddunefi ehf. sem á 1.080.000 hluti í félaginu eða 0,13%. Ennfremur á Stefán
beinan eignarhlut í eigin nafni alls 74.074 hluti, eða sem svarar til 0.01% af hlutafé.
Ólafur H. Marteinsson er fæddur árið 1959. Hann var framkvæmdastjóri Ramma hf. frá árinu 1991. Ólafur hefur
skipstjórnarréttindi frá Stýrimannaskólanum í Reykjavík og er útgerðartæknir frá Tækniskóla Íslands. Ólafur er
formaður Samtaka fyrirtækja í sjávarútvegi, SFS. Ólafur er eigandi 26,11% hlutafjár í Marteini Haraldssyni ehf.
sem á 93.494.071 hluti í félaginu eða 11,42%.
Unnar Pétursson, fjármálastjóri, er fæddur 1965. Unnar er viðskiptafræðingur frá Háskóla Íslands. Hann var
fjármálastjóri Ramma hf. frá 1993. Unnar er eigandi alls hlutafjár í Karlsbergi ehf. sem á 6.575.074 hluti í
félaginu eða 0,8%.
Örvar Guðni Arnarson er fæddur árið 1976. Örvar er viðskiptafræðingur frá Háskólanum í Reykjavík og starfar sem framkvæmdarstjóri viðskiptaþróunar. Hann var
fjármálastjóri Ísfélagsins frá 2011 til 2023. Örvar er eigandi alls hlutafjár í L21 ehf. sem á 540.000 hluti í félaginu
eða 0,07%. Ennfremur á Örvar beinan eignahlut í eigin nafni alls 3.703 hluti.
Stærstu hluthafar
Við birtingu þessarar skýrslu voru hluthafar félagsins 4.634. Að jafnaði er haldinn einn hluthafafundur á ári, nema upp komi atburðir eða breytingar sem kalla á fleiri. Tuttugu stærstu hluthafar félagsins eru tilgreindir í eftirfarandi töflu.
Dóttur- og hlutdeildarfélög
Stærsta dótturfélag Ísfélagsins er sjávarlíftæknifyrirtækið Primex ehf. sem framleiðir með sjálfbærum hætti hágæða kitósan. Primex markaðsetur vörur sínar undir vöruheiti ChitoCare®, ChitoClear® og LipoSan Ultra® og SeaKlear®. Vörurnar eru unnar úr rækjuskel sem er hliðarafurð í framleiðslu félagsins á rækju.
Aðild að samtökum
Ísfélag hf. er aðili að eftirtöldum samtökum:
Félagslegir þættir
Mannauður
Hjá félaginu voru meðaltals ársverk 335 árið 2023. Ísfélagið hefur innleitt jafnlaunakerfi sem nær til allra starfsmanna félagsins og byggist jafnlaunastefna fyrirtækisins á því. Tilgangur með jafnlaunakerfi er að tryggja launajafnrétti innan fyrirtækisins. Stefna félagsins er sú að gæta skuli fyllsta jafnréttis á milli karla og kvenna og að hver starfsmaður sé metinn á eigin forsendum samkvæmt lögum nr. 10/2008 um jafna stöðu og jafnan rétt kvenna og karla og lögum nr. 86/2018 um jafna meðferð á vinnumarkaði og öðrum lögum er snúa að jafnri stöðu karla og kvenna. Þannig er tryggt að mannauður fyrirtækisins nýtist sem best.
Félagið hefur skuldbundið sig til að koma upp, skjalfesta, innleiða og viðhalda jafnlaunakerfi í samræmi við kröfur staðals IST 85:2012. Stjórnendur skuldbinda sig til að viðhalda stöðugum umbótum, eftirliti og bregðast við óútskýrðum launamun og þeim frávikum sem koma fram við rýni á jafnlaunakerfinu. Ísfélagið fór í sína fyrstu jafnlaunaúttekt árið 2020 og síðar viðhaldsúttekt 2021 og árið 2022. Félagið fékk endurnýjaða vottun á árinu til næstu þriggja ára. Úttektirnar voru framkvæmdar af vottunarstofunni BSI á Íslandi. Í síðustu úttekt fannst 0,6% útskýrður launamunur. Árið 2022 var útskýrður launamunur 0,3%.
Kynjahlutföll eftir störfum*
*á launaskrá í nóvember 2023
Mannréttindi og kjarasamningar
Ísfélag hf. virðir almenn mannréttindi starfsfólks. Félagið virðir einnig rétt allra starfsmanna til félagafrelsis og kjarasamninga. Allir starfsmenn hafa jafnan rétt til starfsþróunar og símenntunar óháð kyni, aldri og uppruna. Einelti, kynferðisleg eða kynbundin áreitni eða ofbeldi er undir engum kringumstæðum liðið eða umborið á vinnustöðum félagsins, hvorki í samskiptum starfsfólks né í samskiptum við starfsfólk verktaka, samstarfsaðila eða viðskiptavini. Ísfélagið hefur sett sér stefnu og reglur til að taka á einelti, áreitni og ofbeldi. Á árinu 2023 barst engin formleg tilkynning um einelti hjá félaginu. Félagið hefur einnig sett sér mannréttindastefnu.
Stefnur
Ísfélag hf. hefur sett sér stefnur sem snerta á samfélagslegri ábyrgð og ábyrgri stjórnun. Meðal stefna sem félagið hefur sett sér eru:
Fræðsla og uppbygging mannauðs
Þekking og hæfni starfsmanna skiptir miklu máli fyrir mannauð félagsins og starfsemi þess. Ísfélag hf. býður upp á símenntun sem eflir starfsfólk í starfi og eykur starfsánægju. Fræðslustarf er með ýmsum hætti hjá félaginu s.s. nýliðafræðsla, öryggisnámskeið, ásamt reglubundnum sí- og endumenntunarnámskeiðum á sviði öryggismála sjómanna. Fræðslu- og aðgerðaráætlun er gerð á hverju ári á öllum starfsstöðvum félagsins. Á árinu ákvað félagið að fá inn fræðslustjóra að láni í samvinnu við Landsmennt. Fræðslustjórinn heimsótti allar starfsstöðvar félagsins og skilaði fræðsluáætlun, stjórnendamati og skýrslu um fræðslumál félagsins. Í framhaldi mun félagið vinna eftir þeirri áætlun í fræðslumálum fyrir starfsfólk og stjórnendur.
Veiðar og vinnsla
Fiskveiðar og útgerð
Til að viðhalda góðu jafnvægi fiskistofna og sporna við ofveiði er mikilvægt að stunda eingöngu sjálfbærar veiðar. Ísfélagið leggur mikið upp úr gæðum hráefnis og til þess að tryggja þau er stöðugt gæðaeftirlit, bæði um borð í skipunum og í landi. Ábyrgar veiðar hafa hvatt til nýsköpunar þar sem áhersla er lögð á betri nýtingu á aflanum og aukna verðmætasköpun og minni kostnaðar, sem skilar sér til samfélagsins. Afli félagsins á árinu 2023 var um 147 þúsund tonn.
Ísfélag hf. er aðili að Sjálfbærum fiskveiðum (Iceland Sustainable Fisheries) og er fyrirtækið með MSC vottun á afurðum sínum eftir því sem við á.
Uppsjávarvinnsla
Í Vestmannaeyjum er rekið öflugt frystihús sem er sérhæft til vinnslu á uppsjávarafla s.s. loðnu, síld og makríl. Frystigetan er um 500 tonn á sólarhring. Á milli uppsjávarvertíða er unninn bolfiskur í húsinu í frystar og ferskar afurðir. Á Þórshöfn er rekið öflugt frystihús þar sem unninn er bolfiskur og uppsjávarfiskur. Á myndinni sést framleiðsla uppsjávarafurða eftir tegundum frá árinu 2021.
Bolfiskvinnsla
Allar bolfiskafurðir félagsins eru framleiddar í frystihúsum félagsins á Þórshöfn, í Þorlákshöfn og í Vestmannaeyjum. Sjófrystur bolfiskur er allur veiddur og unnin í Sólberginu. Heildarmagn framleiðslu á árinu 2023 var um 14,5 þúsund tonn.
Afurðir voru seldar til 7 landa en mest er selt til Frakklands, Spánar og Englands.
Fiskimjölsverksmiðjur
Félagið rekur tvær fiskimjölsverksmiðjur, í Vestmannaeyjum og á Þórshöfn. Framleiðslugeta verksmiðjunnar í Vestmannaeyjum er um 1.200 tonn af hráefni á sólarhring. Framleiðslugeta verksmiðjunnar á Þórshöfn er rúm 900 tonn af hráefni á sólarhring. Við framleiðslu á fiskimjöli þarf að framleiða heita gufu og keyra gríðarstóra þurrkara. Í báðum verksmiðjum er notuð endurunnin úrgangsolía sem er safnað um land allt, hreinsuð og svo blönduð. Ef ekki væri fyrir þessa ráðstöfun þyrfti að flytja úrgangsolíuna úr landi til brennslu.
Á myndinni hér að neðan má sjá framleiðslu á mjöli og lýsi hjá fyrirtækinu síðastliðin þrjú ár. Mjöl og lýsi sem félagið framleiðir fer að stærstum hluta til fóðurframleiðslu fyrir laxeldi í Noregi og á Skotlandi.
rækjuverksmiðja
Á hafnarsvæðinu á Siglufirði er rekin nýleg rækjuverksmiðja sem framleiðir soðna og pillaða kaldsjávarrækju. Hluti af hráefni hennar er fersk rækja sem landað er á Siglufirði og hluti er keyptur frosinn frá norskum og kanadískum skipum. Mikil áhersla er lögð á vöruvöndun og hreinlæti í verksmiðjunni og uppfyllir hún gæðastaðla margra af helstu smásölukeðjum í Bretlandi auk þess að vera með BRC samþykki. Gott skráningarkerfi tryggir rekjanleika frá veiðum til vinnslu. Helstu markaðir fyrir kaldsjávarrækju eru í Bretlandi og á meginlandi Evrópu. Allri rækjuskel sem til fellur við framleiðsluna er dælt beint til líftæknifyrirtækisins Primex hf. sem er er dótturfyrirtæki Ísfélagsins en fyrirtækið framleiðir lífvirkar kítósantrefjar úr rækjuskel á sjálfbæran og umhverfisvænan hátt.
Gæðamál
Ísfélag hf. hefur það að markmiði að vera fyrirmynd um ábyrga viðskiptahætti og starfa í sátt við umhverfið og samfélagið. Mikil áhersla er á að umgangast hafið og auðlindir þess af virðingu og nýta þær með sjálfbærum hætti og í samræmi við ráðgjöf vísindamanna hverju sinni. Í öllum rekstri félagsins er lögð áhersla á að starfa samkvæmt gildandi lögum og reglum. Félagið starfar á alþjóðlegum mörkuðum og selur afurðir sínar í gegnum sölufyrirtækin Storma ehf. og Iceland Pelagic ehf. um allan heim. Vörur félagsins eru frosnar uppsjávarafurðir, bolfiskur, mjöl og lýsi. Allar afurðir félagins eru framleiddar eftir viðurkenndum stöðlum sem tryggja eiga rekjanleika og gæði afurðanna.
Fæðuöryggi er að hluta til framboð af nægjanlegum, öruggum og næringarríkum mat. Almennt eru sjávarafurðir mjög næringarlega góður kostur. Til þess að tryggja að fyrirtækið framleiði og selji örugg matvæli með góðum gæðum er metnaðarfullt gæðastarf í gangi þvert á fyrirtækið. Gæðakerfi félagsins snýr að virðiskeðjunni, meðhöndlun afla, innkaupum á hráefni, móttöku, framleiðslu, pökkun, merkingu og afhendingu. Gæðakerfi er tekið reglulega út, bæði innan fyrirtækisins og af utanaðkomandi aðilum, þannig er staðfest að fyrirtækið hagi framleiðslu sinni skv. gildandi lögum og reglugerðum ásamt kröfum viðeigandi vottanna og/eða kaupanda.
Allar framleiðslustöðvar Ísfélags vinna skv. almennum hollustuþáttum með áherslu á HACCP, annaðhvort vegna afurða til manneldis og/eða fóðurs. Matvælastofnun (MAST) vottar það ferli nokkrum sinnum á ári. Allar mjölverkmiðjur Ísfélags eru einnig með starfsleyfi frá Umhverfisstofnun, það starfsleyfi fæst með reglulegu eftirliti. Þar að auki er félagið vottað í eftirtöldum stöðlum:
- Rækjuvinnsla (A573): BRC gæðakerfi vottað af 3ja aðila (BRCGS Food Safety Global Standards) & MSC vottaður rekjanleiki (MSC Chain of Custody Standard). Framleiðsluferlið stenst kröfur eftirfarandi smásala Tesco, Marks & Spencer og Morrisons.
- Fiskvinnsla Þorlákshöfn (A577): BRC gæðakerfi vottað af 3ja aðila (BRCGS Food Safety Global Standards), MSC vottaður rekjanleiki (MSC Chain of Custody Standard) & IRFM vottaðar fiskveiðar (Icelandic Responsible Fisheries Management).
- Fiskvinnsla Þórshöfn (A500): MSC vottaður rekjanleiki (MSC Chain of Custody Standard).
- Fiskvinnsla Vestmannaeyja (A502): MSC vottaður rekjanleiki (MSC Chain of Custody Standard).
- Frystitogari Sólberg ÓF1 (H033): MSC vottaður rekjanleiki (MSC Chain of Custody Standard) & IRFM vottaðar fiskveiðar (Icelandic Responsible Fisheries Management).
- Mjölverksmiðja Þórshöfn (A501): Marin Trust gæðakerfi vottað af 3ja aðila, FEMAS gæðakerfi vottað af 3ja aðila (Feed Materials Assurance Scheme), MSC vottaður rekjanleiki (MSC Chain of Custody Standard) & vottuð nátturuafurð frá Tún.
- Mjölverksmiðja Vestmannaeyjar (A507): Marin Trust gæðakerfi vottað af 3ja aðila, FEMAS gæðakerfi vottað af 3ja aðila (Feed Materials Assurance Scheme), MSC vottaður rekjanleiki (MSC Chain of Custody Standard) & vottuð nátturuafurð frá Tún.
Fyrirbyggjandi aðgerðir eru framkvæmdar eftir þörfum, þær hafa ekki aðeins áhrif á öryggi og gæði matvælanna heldur hafa þau einnig töluverð jákvæð áhrif á nýtingu matvæla sem veldur minni matarsóun heilt yfir.
Fjármál
Rekstur og efnahagur
Rekstur Ísfélagsins gekk vel á árinu 2023. Rekstrarumhverfi félagsins er síbreytilegt og ræðst ekki síst af sveiflum í stærð nytjastofna. Hagnaður félagsins nam tæpum 5,4 milljörðum króna á árinu 2023 og eiginfjárhlutfall félagsins jókst úr 68% í 68,9%.
Skattspor
Verðmætasköpun félagsins hefur víðtæk samfélags- og efnahagsleg áhrif líkt og sjá má á meðfylgjandi mynd. Skattsporið gefur heildstæða mynda af öllum opinberum gjöldum og sköttum sem greiddir eru til hins opinbera vegna starfsemi félagsins. Ísfélagið greiddi 3.079 milljónir króna í skatta og gjöld á árinu 2023 og innheimti 1.553 milljónir króna á árinu 2023 af starfsmönnum fyrir ríkissjóð. Samtals var því skattspor starfseminnar 4.632 milljónir króna.
Umhverfi
Umhverfi
Ísfélagið hefur hafið vinnu við að greina umhverfisáhrif félagsins og meta hvar félagið getur orðið sjálfbærari í umhverfismálum. Ísfélagið fylgist með tækniframförum og nýsköpun í orkumálum og hefur fjárfest í tæknilausnum sem auka sjálfbærni starfseminnar og mun gera áfram.
Umhverfisáhrif Ísfélagsins liggja að langmestu leyti í eldsneytisnotkun fiskiskipa félagsins og olíunotkun í fiskmjölsverksmiðjunum. Félagið fékk á árinu styrk frá Orkusjóði til þess að hefja rafvæðingu fiskimjölsverksmiðju félagsins í Vestmannaeyjum. Félagið hefur þegar hafið framkvæmdir við byggingu spennustöðvar og áætlanir um lagningu rafstrengs. Landsnet áætlar að leggja tvo nýja rafmagnsstrengi til Vestmannaeyja á næstu tveimur árum og áður en það gerist mun félagið vera klárt í rafvæðingu verksmiðjunnar. Með þeirri framkvæmd er áætlað að um 3.000 tonn af olíu sparist á ári hverju.
Skip félagsins nota mikið eldsneyti og ekki er komin fram raunhæf lausn á orkuskiptum fiskiskipa. Við endurnýjum flotans er lögð áhersla á að kaupa sparneytnari skip og eins lögð áhersla á að skip félagsins séu keyrð á hagkvæman hátt og eftir fremsta megni reynt að lágmarka olíunotkun. Aðstæður við veiðar geta þó verið mjög breytilegar og oft þarf að sigla langt til og frá miðunum sem hefur mikil áhrif á notkun eldsneytis. Hér er áhrifaþátturinn helst breytilegt göngumynstur og veiðanleiki stofnanna. Ísfélagið stefnir á að setja sér sérstaka umhverfisstefnu á árinu 2024.
Landvinnsla
Helsti umhverfisþáttur landvinnslunnar er eins og áður segir, fiskmjölsverksmiðjur félagins. Áhersla hefur verið lögð á að minnka hlutfall svartolíu við keyrslu verksmiðjanna og auka hlut endurunninnar olíu. Framleiðsla á endurunninni olíu felst í hreinsun á úrgangsolíu sem safnað er um land allt. Ef ekki væri fyrir þessa ráðstöfun þyrfti að flytja þessa olíu úr landi til brennslu. Slíkt myndi fela í sér töluvert meira kolefnisspor en brennsla með þessum hætti hér á landi. Með áður nefndri rafvæðingu verksmiðju félagsins í Vestmannaeyjum sparast útblástur um það bil 3 þúsund tonna af verksmiðjuolíu.
Á árinu 2013 var tekin í notkun í fiskmjölverksmiðju félagsins í Vestmannaeyjum eitt öflugasta hreinsivirki á Íslandi. Þar er allt blóðvatn hreinsað og síðan unnið úr því lýsi og mjöl. Þetta á við um allt frárennsli sem kemur bæði frá fiskvinnslu félagsins í Vestmannaeyjum og mjölsverksmiðjunni. Með þessu eru umhverfisáhrif frárennslis félagsins í Vestmannaeyjum lítil, en frá félaginu rennur nú einungis blóðlitað vatn og takmarkað magn af lífrænum leifum.
Á grafinu hér að neðan má sjá samdrátt í notkun á olíu í verksmiðjum félagsins sem skýrist mest af loðnuleysi á árunum 2019 og 2020. Á árunum 2022 og 2023 voru stórar loðnuvertíðir sem skýrir mikla aukningu á olíunotkun í verksmiðjum félagsins. Framleitt magn á hvert olíukíló sveiflast helst eftir tegundasamsetningu. Félagið framleiddi u.þ.b. fjögur kíló af mjöli og eitt kíló af lýsi á hvern olíulítra sem brenndur var á á árinu 2023.
Fiskveiðar
Mikilvægt er að tryggja sjálfbæra nýtingu fiskstofna umhverfis landið og umgangast auðlindina af ábyrgð og með virðingu. Upptaka núverandi fiskveiðistjórnunakerfis Íslendinga er í sjálfu sér stærsta umhverfisskref sjávarútvegsins. Kerfið tryggir hagkvæmni í greininni, kemur í veg fyrir ofveiði og ýtir undir hagkvæmni. Hagræðing í sjávarútveginum hefur skilað hagkvæmari veiðum, auknum gæðum afurða og lækkun kolefnisspors sjávarútvegsins. Skipum hefur fækkað, þau eru stærri og hagkvæmari og áhersla lögð á að hámarka verðmæti afla, frekar en veitt magn. Ísfélagið gerði út níu skip á árinu 2023. Fjögur uppsjávarskip, einn frystitogara, þrjú bolfiskskip og einn línubát.
Eins og sjá má á meðfylgjandi myndum hefur eldsneytisnotkun uppsjávarskipa aukist töluvert frá árinu 2019. Stórt stökk er á árinu í eldsneytisnotkun í bolfiskskipum þar sem Sólberg, frystitogari félagsins, bætist við flotann á árinu. Aukningin í eyðslu uppsjávarskipa skýrist helst af því að töluvert lengra var á makríl og kolmunnamiðin árin 2020 og 2021 en áður, en árin 2022 og 2023 skýrist einnig af stórri loðnuvertíð. Afli á olíulítra hefur farið hækkandi á bæði uppsjávarskipum og bolfiskskipum félagsins, nema árið 2023 þar sem afli á olíulítra bolfisskipa lækkar mikið vegna tilkomu Sóbergsins. Hafa skal í huga að ýmsar breytur geta haft töluverð áhrif á olíunotkun skipa milli tímabila, s.s. samsetning afla, veiðimynstur, veður og ástand stofna.
Endurvinnsla og sorphirða
Skip félagsins koma með allan úrgang flokkaðan til hafnar og er hann meðhöndlaður samkvæmt Marpol reglugerð. Hvert skip heldur sorpdagbók.
Árið 2023 var heildarmagn frá starfseminni í Vestmannaeyjum af úrgangi 134 tonn og var 60% flokkað. Af flokkuðu sorpi er lífrænn úrgangur 2,5 tonn, óvirkur úrgangur 20 tonn, ólitað timbur 31 tonn, litað timbur 1,3 tonn, veiðarfæri 1,5 tonn, plast 0,8 tonn, pappi 3,6 tonn, salt/mjöl pokar 2,4 tonn, brotamálmur 3,3 tonn og blandað endurvinnanlegt efni 12,9 tonn.
Ekki fengust tölur fyrir Siglufjörð, Þórshöfn né Þorlákshöfn við vinnslu skýrslunnar.
Hringrásarhagkerfið
Hringrásarhagkerfið er hagkerfi þar sem leitast er við að koma í veg fyrir að auðlindir verði að úrgangi með áherslum sem tryggja að hægt sé að viðhalda verðmætum auðlinda eins lengi og mögulegt er. Markmiðið er að lágmarka auðlindanotkun og þar með úrgangsmyndun. Hugmyndafræði hringrásarhagkerfisins er nokkuð margþætt og nær einnig til þess að endurmeta og endurskilgreina lífsgæði. Helstu aðgerðir sem tryggja að auðlindum sé haldið í hagkerfinu eru að deila, gera við, endurnota, endurframleiða og endurvinna.
Endurunnin olía
Fiskimjölsverksmiðjur félagsins nota m.a. endurunna olíu. Endurunnin olía er hreinsuð úrgangsolía, aðallega smurolía og glussi. Með því að nota endurunna olíu sparast u.þ.b. þrjú þúsund tonn af innflutningi á olíu og á sama tíma sparast sama magn í útflutningi. Umrædd olía er endurunnin samkvæmt viðurkenndum stöðlum og fellur inn í hringrásarhagkerfið, þar sem um er að ræða úrgang sem breytt er í vöru og hægt að nota þessa endurunnu vöru á þann hátt að hún valdi ekki verri umhverfisáhrifum en sambærileg vara á markaði.
Veiðafæraúrgangur
Öllum veiðafæraúrgangi er skilað til endurvinnslu eða endurnýtingar. Á árinu 2023 skilaði félagið um 50 tonnum af veiðafæraúrgangi til endurvinnslu í gegnum skilakerfi SFS
Umhverfisuppgjör
Ísfélagið birtir hér í annað sinn umhverfisuppgjör félagsins. Tölurnar eru byggðar á bestu fáanlegu upplýsingum.
Heildarolíunotkun skipa félagsins var rúmlega 11,5 milljónir lítra. Heildarveiðar skipanna var rúmlega 147 þúsund tonn.
Hlutur uppsjávarskipa af losun er um 6,6 þúsund tonn og þegar skoðuð er orkukræfni uppsjávarskipa má sjá að uppsjávarskip þarf 52 lítra af olíu til að veiða eitt tonn af fiski.
Hafa skal í huga að ýmsar breytur geta haft töluverð áhrif á olíunotkun skipa milli tímabila, s.s. samsetning afla, veiðimynstur, veður og ástand stofna.
Umhverfisuppgjör
Tilvísunartafla
Tangagata 1 · 900 Vestmannaeyjar
Sími: +354 488 1100 · isfelag [hja] isfelag.is
Skrifstofan er opin kl. 10-12 og 13-15 virka daga
IS 
EN